Thuziak lamtluang

Scientific article ka ziak ve a.

Vawikhat na na na chu tiin theihpatawp chhuahin scientific article ka ziak ve alawm maw le. Thla tam fe chu ka thuziak behchhan tur thil zirchian chu ka bei ve a. Damlote ka kawm a, ka chhuizui a, ka zirchianga, thlalakte ka la a, ka invawngfel ve thlip thlep a, ka buai phian a nuam erawh ka ti hle. Tunhma lam khan ka puteho nen hetiang lam hi kan lo ti fo tawh thin a, khang hun lai kha chuan ka mawhphurhna leh chanvo kha a la tlem tham bawka hetiang em em hian an buai thin tih pawh ka lo hre ngai lova.

Chutia ka zirchian a, scientific article atana belhchian dawl tawk a tlawhchhan tur hmanrua ka neih takah chuan a ziah lamah ka ram tang ta a. A lo namai lo khawp mai. Saptawng ka ziak ve thiam ngawr ngawr a ni si a, duh ang anga thaikawi mai mai theih kha a lo ni der lo mai a. Scientific article tur a ni a, kan thuziak chuan awmzia a nei tur a ni a, a thu te a in phamanin chiangkuang tak leh mawi taka inkhaidiat chho tur a ni. Tin a sei lam leh ziak dan kalphungah lah bithliah a awm thlip thlep bawk a. Ka thuziak chu belhchian dawl a ni tur a ni a, ka thil zirchian phochhuah chu a lo chhiartute tana tangkai ngei tur leh thil hriatsa bak belhchhah a nei ngei tur a ni. Chung zawng zawng sawhnghet lehzual tur chuan thurawn hrang hrang lakkhawm leh ziahlan a la ngai cheu a, chung te chu awmze nei tak a tarchhuah leh thailan angai a, a ziahdan pawh bithliah awm thlap, chhun han pakhat pawh tihdanglam theih loh a ni. Thlalak leh thildang tarlan tur te pawh awmze nei tak leh bithliah nei thlip thlep vek a ni. A zirchian mah a har nak alaia, a ziahdan han har lehzel chu a luhai thlak khawp mai.

Chutah leh, indexed national journal pakhatah chhuah tur chuan ka han inpuahchah ve ta a, a hmaa ka lo buaina te kha chu nep te. Journal chuan website a lo nei a, tahchuan ka in register te te a, user ID leh password min lo pe thlap mai a. Thuziak hrang hrang te chu category hrang hrang a thenin an chhuah thin a. Ka article chu category khatah ka han submit ve phawt a, ni hnih thum chhung lek chuan ka submit na category atan kha chuan a chi lova, category dangah han ti tha ta che an rawn ti a, thuziak kalphung zawng zawng deuh thaw chu thlak danglam a ngai leh ta; internet kaltlanga submit a ni a, a ziaawm hlauh a. Tunhma lama kan lo tih thin kha chuan dakah registered letterin chhah ul hian kan thawn thin kha a ni a.

Ka han thlak danglam leh a, ka submit leh ta a, editorial boardin an lo thlithlai a, hei chu chhuah tlak a ni maithei a ni an tih te chu reviewers te hnenah an thawn thin chu lo niin, vanneihthlak takin review turin reviewers te hnenah ka article chu an thawn ta a. Khawvel a changkang tawh a, heng decision zawng zawng te hi internetah journal websiteah a en theih reng a, chu mai a ni lo, mobile phoneah min rawn update zat zat tawh mai a ni. Tichuan ka nghak ta ran mai a. Chawlhkar li hnuah chuan mobileah message ka dawnga, ‘ i article kha reviewers ten an comment a, website ah lo enchiang ta che’ tih hi a lo ni a.

Websiteah chuan ka lut a, ka inti tlangnel tan ta viau mai a, ka article chu ka han bihchiang a. Reviewer pasarih ngawt hian an ngaihdan te, zawhna te leh sawifiah ngai hi an lo ziak tlar dul mai a. Chung te chu chhan a, chumi mil chuan ka article chu chulmam a siam that tur a ni. Tin chhanna te chu reply template a thai lan a, thuziaka kan tihdanglamna line te chu ziah chhuah dap tur a ni. Siamtha chuan ka buai leh ta, a nuam chho zel phian mai. Edit in reply template nen chuan ka submit leh a, ka nghak leh ta vang vang mai a. Chawlhkar thum hnuah chuan mobileah message ka dawng leh a, a ngai te in websiteah chuan ka lut leh a. Reviewers tam zawk chu ka thuziak edit leh chhannaah chuan an lungawi a, pahnih khat chuan ka tawngkam hman thenkhat chu an duh dan a ni lo tih an tarlang a, ti danglamin ka submit leh a, hemi tum hi chuan kar khat chhung lekin a that tawk thu ka hmu ta. Ka submit tirh atang khan thla hnih a liam ta der mai. Tichuan editorial technical review stageah ka lut ta a, mail ka dawng a, kar 12-16 chhungin kan rawn contact leh ang che an ti a, nghah chhung chu a rei duh kher mai. An sawi ang ngei chuan thla thum hnuah chuan editors ten an duh ang thal a an chulmam leh kaihpharh, edited article chu an rawn tarchhuak a, chu chu download in uluk takin ka lo thlir nawn ve leh tur a ni. Hetah hian an duh uluk khawp mai a, punctuation leh sentence construction te leh thuziak kaihhnawih thil awm thei ang zawng zawng chu technical takin mi pahnihin an rawn siamtha ta a. Kei chuan ka lo en a, tha ka tih chuan an rawn edit anga thawn let tur a ni a, ka edit hnuhnun ber tum a ka kutchhuak anga kalpui ka duh pawhin chutia comment chuan thawn let leh tur chu a ni. Tha thei tur ang bera ka ngaih ang chuan ka thawn let leh ta a.

Kar khat chhung lekin mail ka dawng a, ‘ the editorial board is glad to inform you that your article .... is ready for publication in Indian journal...... and will be published ..... 2011’, tih hi a lo ni a, a lawmawm duh khawp mai. Chu mai a la ni lova, kha mi article bik copy te kha print chhuak a dawn theih niin copy engzat nge ka duh tih te, complementary copy free ** bak chu copy za zelah Rs ** chawi a print theih tur a ni tih te nen lam min rawn hrilh kilh kelh a, tunah zet chuan bu kan let ta tep e. Tichuan an sawi ang ngei chuan journalah chuan ka thuziak chu a rawn chhuak ve ta ngei a, ka submit atanga chhut chuan thla 9 zet a ral ta a ni. National journal tam zawkah hi chuan thuziak thehluh zaa sawmpanga 15% vel bak hi an chhuah lova a bak zawng chu hnawl a ni thin. Hetiang dinhmuna ka inhlangkai ve hi nuam ka ti a, vannei pawh ka inti hle a ni. Scientific articles ziak a chhuah thin tamtak ten an beih nasat tur zia leh tihtakzetna thinlung nena an thawhrim zia te pawh chiang zawkin ka hrechhuak a, a lo na mei lo a ni tih pawh hrechiang tawkin tunah chuan ka inngai ve ta. Journals thenkhatah te erawh chuan sum tamtak chawiin thuziak te pawh a chhuah theih ve tho tih pawh ka hai bik chuang lo, neih in a tlin ve si lo va le.

Hetiang teh hrep a beih angaih a hlawhtlin a harzia ka hriat hian thuziak mite hi ka ngaisang lehzual a ni. Mizoramah chanchinbu tamtakah thuziak chhuahna hmun leh kawng a inhawng a, a tam zawkah te hi chuan hetiang a kawng thui tak zawh pawh a ngai lo maithei a ni. Tin mahni blogah te phei chuan ‘kan thu thu kha’ kha a ni mai si a. Chuvang chuan kan tuina leh thiamna lam kawngah hi chuan thahnemngai takin midangte tana tangkai tur leh miten hre ve sela kan tih ang chi thuziak tha leh lukhawng nei te hi chu inthlahrung hauh loh hian ziak a chhuah hi nasa zawkin i intihmuh thar leh teh ang u khai. Namen lo a nasa in a tangkai dawn si a. Thuziak mite leh ziah tum mek te, in zavaiin thuziak nuam theuh u le.

He lei taksa riang te hi!

Mihring pakhat te mai hi chai tham anih zia chu kan hre theuh awm e. Han ngaihtuah ve teh. Kan nitin hun hman a kan hnathawh zawng zawng deuhthaw hi, he taksa riang te, vaivut a chang leh mai tur atan vek a lo ni. Kan ei kan in, kut ke leh thluak hmanga kan hnathawh te hian enge a tum. He lei a cheng, a la dam ten nuam zawk leh hlim zawk a kan damchhung hun tawite kan hman theihna tur atan mai a ni lawm ni? Pathian min ruahman dan erawh a ni thung.

Thiamna leh zirna lamkawngah pawh chu ti tho; hmasawnna lamtluang sawn zau tum vang mai a chu ti lam kawng zawh chu kan ni si a. Zirna in lah chi hrang hrang a tam. Ka field bik, hriselna lam te hi maw, ti hian ka ngaihtuah mai mai pek a lawm maw le:

That lai hun kum li leh a chanve ngawt mihring taksa, a hnathawh dan leh natna tlakbuaktu hrang hrang, a enkawl dan leh a inven dan thlengin thanglai thluak in a a tlin bak bak thleng lek lekin kan zir ve a, a tam zawk phei chuan a sual in kan sual titih deuh tak tak a ni. A hun lai chuan a nuam ve mai! Tun hnua ka ngaihtuah let leh thin hian a lo hahthlakzia leh tan mar pat a ngai thin zia kha ka hrechhuak thin, in ‘saihruipawh’ te hi kan ang ka ti lek lek.

Chutiang a chipchiar angreng tak a kan zir tawh emaw ka tih lai chuan zirchian lehzualna kawng la zawh a la ngai leh cheu ta. Huiha, peih loh chuan hmalam hun chu ruahthimpui ang, luhchilh erawh chuan kum thum chhung chu se ruah do deuh tawp a ngai thung. Hun erawh a inher ve bek bek a, a lo ral ve mai thin.

Kum hnih leh a chanve zen zawn ngawrh tak leh rim taka kawla nichhuak chhiar a hna ka thawh hnu in, a ai a ngawrh leh nasa lehzualin lehkha ka han chhiar leh a nih kha, sikul naupang ka ni tha leh hi a ni ber mai. Chhiar sen loh tak tak hi a lo ni! Kan chhiar zo ve leh tho mai chu a nia. ‘Tiau luipui fawn kan thlen meuh chuan, i he lovin lei chu kan mai a tul!’

Thenkhatin taksa ruangam; ruh leh ruh chuktuah, tihrawl leh thazawm lam ngawr ngawr an zir a, a thenin natna hrik lam. Chutiang bawkin a thenin beng hnar hrawk chauh an thlur bing a, a dangin mit chauh. Mihring taksa bung leh peng hran zawng zawng mai hi. Zirmi za rual zet zawt in kum thum ngawt, thiamlehzualna beisei leh bawhzuiin mihring taksa bung leh peng hrang a bika han beih pawhin, hriat vek theih a ni lo. Hriat sen a ni bawk hek lo. Hriat vek tum chu at so ang deuh a ni. Chu mai chu a la ni nang, ‘zirchian lehzualna bak zirlehna’ te an la ti ta deuh deuh a, tawpintai a nei lo! An zirsang tial tial a, an hre zim tulh tulh a, an hre chipchiap thung a. Eng vang a chutia bei chiam nge kan nih le, e le, kan mihringpui te hmalam nawmsakna tur atan bawk maw le.

En mai pawh a derdep ve tak, belhchian a fip tel, lepse a sak talh thung si, hriat sen loh leh thiam sen loh hi he mihring taksa riang ve takah hian a lo inkhungkhawm chu ni in. Pathian min siam dan tak hi chu aw! Dawn chian chuan mak hlir; fuke kim a duan, thi lo a piang, lung chuih bah palh hauh lova i lo seilian mai te kha a mak zia chu i zirchian poh leh i hria ang. Pathian min siamdan hi a mak, hriselna hi a hlu. Dam mawh hritlan theihna kawng za tam a awm, dam a kan awm hi i lawm ang u. Damloh hrehawm zia hre ve lek lova hrisel tha te phei chu ‘Halleuluia’ thawt thawt awm hliah hliah an ni. Chu zawng ai chuan invenna hi a pawimawh lehzual, kan hria. Fimkhur chintawk a awm lova, midang hmuh a mawi lo khawp a fimkhur luattuk erawh a awm thei. Dai theu chin tawk thiam a ngai viau a ni. Nangma tan a chakai khawrh i ni, theihnghilh hauh suh ang che.

Nungdama kan awm hi i lawm ang u. Hrisel kan ni hi i hlim ang u. He taksa tlawm te, khirh ru reuh zek si hian khawvel kalphung hi a hawlhkal a, a tuaiherin a sawh tir tawk tawk thin. Tuna i awm anga i awm mai pawh kha, a sum hlutnaachhut chuan chhut sen rual loh a ni ta ve ang. I hriselna kha lo vawng tha mawlh rawh, i inhriat ai khan i taksa riang te kha a khirh ru zek a nia aw.

...khrum

JL Chongthu

[Thiante u ka han ziak ve leh nuaih e, han comment teh u lem, article ziah ve ka tum deuh a, a ruangam ka han duang a, in comment te feedback a hmangin ka chul mam leh ang, ka lo ngaichang reng dawn e, ka lawm e.
...khrum]

Lam ang ka lo let leh ta e!

Khrum!

Deuh tawp mai a. Thiante u in lo dam thin maw? Khawvel, a mum a mum ta chu a lo inher kual fo takah chuan a ngai te in 'networldah' ka rawn let leh ta e. Ka rawn let leh han ti deuh hluai mah i la, ka bo pil daih tihna erawh a ni lo tih in hre theuh awm e.

Ka blog ka vil mumal hman loh lai a, tlawmngai taka ka hum min lo luah lum sak thin tu leh hnuhma tha tak tak lo hnutchhiah thin tu zawng zawng te, in chungah ka lawmthu sawina leh van dumpawl zau tak khi awm rawh se.

Ka rawn active leh ta a, in blog pawh ka han fang kual leh dan dan a ni ngai ang chu. Kan hmalam hunah Pathian hruaina beisei chung zelin, zoram khawvel blogworld tuifawn i han insep tir leh dawn teh ang hmiang.

Blogging nuam theuh u le.

Ka lawm e.

...khrum

JL Chongthu

Inleng mak leh dangdai.

Thuhma nei duah lo teh ang, en hian a hriatthiam theih mai hi. Hriselna lam chu a hnaih lo khawp mai. Hei, ka chen na ah a rawn chuangkai lut a, a chezia te hi a mak reuh lutuk a lo en ve mai mai teh u. Zankhat bathroomah a lo awm a, thosi leh rannung dang erawh a vai hneh hle. A hmel hian mi a lem vak lo a, awm rei chi a ni lo tlat pek a lawm le.

A hmel en mai chuan Jurassic park vanglai te pawh kha min hriatchhuah tir, nelawm loh ve tak chu a ni. Tangkaina nei tura Pathian siam chu a ni ve miau bawk si a.

Hmuihmer lam hi chuan tu mai pawh hi min tihlim thin a ni, a ha
neih zawng zawnglang thei deuh thaw in a nui thaw reuh a.

Hei ngei hi aniang "a kaw tawp a tang", an lo tih chu te ka ti mai mai.

Cold blooded an ti maw kha, inchhung boruak lum heater a ur lum
chu a ti theivak lo aniang, a remchang laiah a lo
inchiah dai ve sawng sawng ni ngei tur a ni.

Pawn nilum a pawnpui tah a inpho lum er er thin kha, civilisation a rawn rap ve dek dek a, kawlphetha hmang a intih lum a tum ve ringawt ni ngei turah ka ngai ve mai.

Protected Area Permit nei lovin a lo lut a, a dai kual nasa lutuk a khuarkhurum
mawng neiah a tla palh a, kan buai khawp mai, tih chi loh tak a ni.

A lenna mualah erawh a zei ngang mai. Pawna kan dahchhuah meuh chuan

tihian tlangbanah a in balance vel zak zak tawh mai

Engkim tan hian hmun leh hun ruat hi a lo awm zel a ni.

...khrum

JL Chongthu

Nunna hi......hawilopar tawn tur theuh theuh!

Zanin ruah a tla bang thei lo, chhunlam lehkha chhiar ning deuh bawk nen! Mut a la chhuak lo zui!! Rilruah lehkhazir a lang lo tlat, post kan chhuah mai mai teh ang. Ka blog a hmuar takngial dawn.

"Hlimna hi sumin a lei theih loh", ti chuan sum a nei tam tawk tak tak lo anih chu!, an ti. In ngaihdan enge ka hre lem hlei lova, tehfung a zirin a dikna chin te pawh a lo awm mahna. Hriselna te pawh hi engemaw chenah chuan sum hian a lo lei theih emaw ni chu aw ka ti, theih chiang e. Nunna erawh a lei theih loh, em?

Chhan a va har ve le! Kan thianpa pakhat chu Bus atang a tla a, ka pawh chhawn lovin a thi nghal titih deuh der a, lek lek. A lung a la phu det det. Vai vawih aia rangin Hospitalah kan hruai nghal a, engtin tin emaw chuan a lungphu chu kan stabilise a. Nikhaw hre lovin a awm a, a thaw thei tlat lo. Ventilator hmangin kan thawk tir a. A thluak lamah nasa takin a lo insawh hliam a, thi tling nen damchhuak tawh lo tur tih a hriat mai. A lungphu a hniam apiang khan damdawi hmangin an tichak leh zung zung mai. Thawk pawh a ngai bawk si lo. Dam si lovin, thi si lovin a nung reng anih chu. Sum sen erawh a tam hle thung, nitin enkawlna kha cheng 8000/= vel a ni ta in ka hria (2003 daih tawh kha a nia). A Pa fapa mal a ni, sum lamah an harsa lo, kumkhat pawh tikhan dah sela an thei hrim hrim ang. Amaherawhchu, mihring taksa chuan a tlin loh chin a lo awm ve ta a, karhnih hnuah chuan min liam san ta a. Sum chuan nunna chu a lei thei lo, pawh erawh a lo pawt sei thei ngei mai ka ti ta.

Engvangin nge hei hi ka han sawi tak chiam le. Nitin a thil hrang hrang ka tawn a ka thil tawnhriat beitham ve tak tak te mai vang a ni. Helai hi i chhiar thleng anih chuan han chhiar zel teh, phawt mai a.

Tlem lai deuh khan naupang damlo pahnih kan enkawl a, an chanchin tlemte hi kan sawi ange. Ruh cancer vei ve ve an ni; pakhat chu a ban veilam, pakhat a ke dinglam. Cancer thang chak tak chi a la ni zui. Zai dawn pawh a zai chi tawh loh, chemotherapy pek a tlema a zia deuh hnu a a na leh a hrehawm zualpui reh theihna tur a zai theih tura kan ruahman a ni. Nimahsela chhungkaw berh leh rethei tak an ni ve ve a, sum leh pai nei lo, in leh lo, ran leh ram sum a chantir tur pawh nei lo an ni. An tan damdawi man to ngaihtuah ngaihna a awm hauh lo.

Enkawl dan tur chu kan hria, a hmanrua kan nei tlat lo a ni. Nu leh pa ten an fate chu an hmangaih, amaherawhchu hmangaihna bak kha an nei bawk si lo. Pathianin an na tuar hrehawm lutuk phal lo in rei lo teah a hnenah a hruai ta zawk a ni. Ka ngaihtuah a:

Sum duhtawk a hmantur chu awm sela, khati ngawt lo deuh khan, hrehawm lutuk tuar lovin min tin san thei tur ania te ka ti rilru mai mai a. Dik tak chuan damlo thi mai tur te pawh hian an mimal zahawmna bo lova chanhai leh chan chhe lutuk lova liam hi an phu ve te ka ti mai mai a. Enge in ngaih ve dan le.

Thihna hi tuman kan pumpelh dawn lo. Nunna hi a hlu, sum a lei theih loh a ni. Hawilo par tawn tur theuh hi, a thenin rose par an tawn lai in a then erawh chuan derhken khawro pawh kan tawn pha ve dawn lo anih ngei hi maw. I sum neih leh khawl tun atanga tlem tal kha mi rethei te tan i hmang dawn nia... daih mai a.

[NB: Kan ziah buai nuaih mai chu, a thlitfim dan in lo thiam mai dawn nia.]

...khrum
JL Chongthu

Nuih hi hriselna atan a tha a ni.

Tun tum chu a hrethiam leh duh tan chuan a nuih theih. Heng te hi lo en ve teh u. Kan Alumni website atanga ka lakchhawn an ni a, tu pawi kan sawi em lovang chu maw. Hotupa Caribou te zirlai kutchhuak chu a ni lo phawt mai tih ka chiang.

...khrum

JL Chongthu

Thil chu a hria, a hresual ve nge ni, a source a dik lo zawk! A kutziak erawh a nalh hle mai, khawlchhuak ang zet a ni

A ngaihtuah dan chuan a awlsam phian mai ka ti, ka engineer ni ta sela aw!

A thiaprilna (creativity) hrim hrim avang hian mark pek a phu in ti ve lo maw!

Rinna hi thiltihah te lo lang se.

Fiamthu ti tak a an lo sawi fo hi a dik a ni mai awm mang e te ka tia.

Tu thiamloh nge ni ta ang le, zirtirtu nge zirlai, kan hotuten han sawi teh u lem.

Hetiang vek hi chuan chaw theih sela, mathematics vanga matric

exam huphurh hi kan awm hauh lo ang maw.

A "chawk-darh" ve chiang khawp mai.

Hei hi ka duh bon tawp.

Hei hi chu comment lo mai ang aw.

...khrum, leh hram teh ang.

[Pictures accessed from JAA website, www.jipmer.net]

LUI NGAI NI

Thla hmasa khan kan ralleng (Tangkhul Naga) unaute festival pakhat, 'Lui Ngai Ni', thlai chi thlak festival chhim turin Ukhrul lamah kan va kal a, a nuam ve phian. Keini ai chuan thlaichi an thlak hma deuh ni ngei tur a ni. Chapchar kut kan hman thin dan ang deuhin hnam lam chi hrang hrang entirin, field zau takah awmni khamin an lo hmang a. Lang a kal kan ni si a, kan thleng tlai si, haw hma kan duh bawk si. Mumal taka thlalakna hun pawh kan nei lo. A awm ang ang hi lo en ve mai mai teh u.

Kalkawng, tlang pangperah chuan tikhian terrace an siam a, tui an khuap nghal a, kumtluan in thlai an ching thei bik. Sangha an khawi tel bawk a; Kan ramah hian tih ve
chi tho lo maw, tihtak zet a bei in.

Khaw kawtchhuahah chuan he gate hi a lo ding lurh mai. Ralleng ho hian hetiang gate design ang hi an uar tlat. A entir leh a pawimawhna ka la zawtfiah ang.

Hei le, Cultural group hrang hrang chuan an hnam lam chi hrang hrang an entir a,
a hmei a pa in an 'colourful' hle.

An ni ho hi chuan Mipa lu lam chei hi an uar zawk tlat, Lam lai chuan an "Vakiria"
hi a inkhawng ri chheng chheng ngei ang le.

An pungkhawm tak tak chu, an hnam shawl sen ngei nen khan, an sen fur hlawm mai.
A hmei a pa, a pui a pang in; a chang in a haw haw, a chang leh kut an beng,
a tul hunah erawh thihthiap veng ang mai an ngawi thuap leh thung si.
Crowd participation a tha a, an entawntlak hle.

Cultural programme lam chu kan duhtawk a, khua kan fang kual a, eng eng emaw te kan hmu ve lehzel a, a nuam ve phian. Hengte hi lo thlir ve leh mai mai teh u khai.

Biakin Lian tha tak tak pawh a ngir khup mai, kan ram ang deuh tho in

a design pawh a danglamna a awm hauh lo tih tur ang vel a ni.

Hei zet hi chuan a man a tlanchhuak tawh hrim hrim ang. Shaktiman hlui,

reconditioned hi a tam riau mai. Accident pawh a awm nual thin an ti tlat bawk.

An la phur rit phian lehnghal a.

Chawmhmeh Bazar lamah kan tei kual zuai a, Sa rep chi hrang hrang pawh a
lo tam khawp mai, Saphu rep niawm tak te pawh a awm.

An duh 'raw' ve khawp mai. Ti hian, a nung chungin duh ang leh duh zat zat
UCHANG thlan tur lehzel an zuar mawle.

Chutiang bawkin Sangha pawh, a nung leh thi an leng za, Thah ngai lova
lei duh tan a thi, that duh ve hrim hrim tan pawh a nung. Heng sangha te hi a tir
lama terrace a tui tlingkhawma an khawi te an ni.

...khrum
JL Chongthu.